Historia Srebrnej Góry

HISTORIA SREBRNEJ GÓRY XIV-XVI w.

Historia Srebrnej Góry od początku istnienia aż do XVII w związana jest z wydobyciem srebra i ołowiu.

- 24 X 1331 r. - Po raz pierwszy została wymieniona nazwa Silberberg (Srebrna Góra) w dokumencie sprzedaży tych ziem Kunandowi sołtysowi z Budzowa przez ówczesnego władcę księcia Bolka II ziębickiego.
- 1419-34 r. - Wojna husycka spowodowała znaczne opóźnienie w rozwoju górnictwa w    Srebrnej Górze.
- 1428 r. - Doszczętne zniszczenie księstwa ziębickiego i ziemi kłodzkiej w tym miejscowości Ząbkowice Śląskie, Złoty Stok, Kłodzko, Srebrna Góra.
- 1454 r. - Księstwo kupił Jerzy z Podiebradu, którego synowie rządzili tu do 1569 r.
- 1493 r. - Od Cystersów Srebrną Górę wykupiła rodzina Pogorzelów.
- 25 VI 1536 r. - nadanie praw miejskich wolnego miasta górniczego i nazwy Srebrna Góra przez książąt Podiebradowiczów panów ziem ziębicko-oleśnickich.
- 1540 r. - Nadanie miastu herbu.
- 1581 r. - Nowy właściciel czeski książę Wilhelm Ursin von Rosenberg próbował wymusić na mieszkańcach przędzenie lnu. Mieszkańcy paląc cały zapas lnu pokazują swoją solidarność i niechęć do pana feudalnego.
- 1599 r. - Miasto dziedziczy Piotr Wock von Rosenberg. Ten dobry gospodarz potwierdził dotychczasowe prawa i nadał nowe m.in. zapewnienie protestanckim mieszkańcom swobody wyznaniowej. Dzięki temu mogli oni objąć patronat nad szkołą i kościołem, zatrudniać duchownego i nauczyciela luterańskiej wiary. Za jego panowania organizowano 4 razy w roku jarmarki.

 

 

HISTORIA SREBRNEJ GÓRY XVI-XVIII w.

- 1618-48 r. - Wojna trzydziestoletnia pomiędzy katolikami a protestantami - kontrreformacja.
- 1621-22 r. - Walki w rejonie Kłodzka. Przełęcz Srebrna została odsadzona oddziałem cesarskim.
- 1 VI 1633 r. - Dramat w Srebrnej Górze. Wojska Alberta Wallenstaina splądrowały i spaliły całe miasto, 125 budynków mieszkalnych, zbór ewangelicki i szkołę. Mieszkańcy bez dachu nad głową i środków do życia.
- 1634 r. - Wojska cesarskie przyniosły ze sobą dżumę która zdziesiątkowała i tak nieliczną i biedną ludność Srebrnej Góry.
- 1642-48 r. - Przemarsz wojsk katolickich, potem protestanckich wojsk szwedzkich.
- 1648 r. - Na mocy pokoju westfalskiego mieszkańcy Srebrnej Góry jako części księstwa brzeskiego mają zagwarantowaną wolność wyznania. Miejscowy kościół został ostatnim luterańskim zborem w tej części Śląska.
- 1666 r. - Książęta brzescy potwierdzili przywileje dla miasta.
- 1675 r. - Ucisk religijny Leopolda I Habsburga. Kontrreformacji ciąg dalszy.
- 1685 r. - Zamknięcie zboru ewangelickiego, zakaz odprawiania nabożeństw.
- 1696 r. - Kościół przechodzi we władanie klasztoru w Henrykowie i od tej pory jest katolicki.
- 1697 r. - Zamknięcie szkoły ewangelickiej było przyczyną emigracji znacznej części ewangelików do rodzinnej Saksonii spowodowało to gospodarczy miasta.
- 1707 r. - Ewangelicy odzyskują kościół.
- 1709 r. - Władze klasztoru w Henrykowie budują kościół katolicki p.w. św. Piotra i Pawła.
- 1740 r. - I wojna śląska pomiędzy Prusami a Austrią.
- 27 II 1741 r. - Przybycie do Srebrnej Góry Fryderyka II króla pruskiego.
- 7 XI 1741 r. - Delegaci ze Srebrnej Góry złożyli hołd we Wrocławiu królowi pruskiemu.
- 1742 r. - Na mocy pokoju berlińskiego hrabstwo kłodzkie i większą część Śląska przyłączono do Prus.
- 1744-45 r. - II wojna śląska potwierdziła pruskie zdobycze terytorialne na Śląsku.
- 1756-63 r. - III wojna śląska.
- 1760 r. - Wojska austriackie pod wodzą feldmarszałka Laudona zajęły Przełęcz Srebrną i wybudowały, i obóz warowny, i szańce polowe.
- 1765-77 r. - Budowa twierdzy.

 

 

HISTORIA SREBRNEJ GÓRY XIX - I połowa XX w.

    1777-1807 r. - Wzrost zamożności mieszkańców związane z obsługą garnizonu. W mieście działał urząd prowiantowy, kwatermistrzowski, celny, akcyzowy, poczta polowa.
    1806-07 r. - Wojna napoleońska. Miasto w wyniku oblężenia zostało doszczętnie zniszczone i wyludnione. Szkody oszacowano na 275.000 talarów.
    1807-38 r. - Odbudowa zniszczeń powojennych. Zachowano układ urbanistyczny miasta, odbudowano kościoły. Głównym dochodem mieszkańców nadal była obsługa garnizonu.
    1 X 1838 r. - Rozwiązanie garnizonu srebrnogórskiego. Załamanie gospodarcze miasta.
    28 IX 1867 r. - Ostateczne zamknięcie twierdzy.
    1866-90 r. - Próby rozwinięcia przemysłu włókienniczego i zegarmistrzowskiego.
    1881-1914 r. - Prężny rozwój turystyki. Powstało Towarzystwo Srebrnogórskie, którego celem było przygotowanie bazy dla turystów i rozpowszechnianie walorów krajobrazowych Srebrnej Góry. Wtedy też powstał termin "Perła Gór Sowich", dla podkreślenia wartości turystycznych regionu.
    12 XII 1900 r. - Do Srebrnej Góry przyjechał pierwszy pociąg z trasy Dzierżoniów - Srebrna Góra. Wybudowano także tzw. kolej zębatą.
    1905 r. - W mieście mieszkało 1 125 osób, wszyscy podawali się za Niemców, nie ma śladów obecności Polaków i Czechów.
    1900-08 r. - Budowa dalszych linii kolejowych na Górny Śląsk, do Wrocławia.
    1914-18 r. - I wojna światowa. W mieście stacjonował IV górski oddział karabinów maszynowych.
    1919-29 r. - Rozkwit życia kulturalnego i turystycznego w mieście. Liczne (ponad 20) organizacje i towarzystwa zrzeszały dorosłych i młodzież którzy organizowali przedstawienia, uroczystości rocznicowe i zawody sportowe dla mieszkańców i turystów.
    1929 r. - Krach na giełdzie nowojorskiej spowodował światowy kryzys, czego echem był upadek miejscowego przemysłu i zastoju w turystyce. Zlikwidowano kolej zębatą.
    1933-39 r. - Rządy nazistów. Totalitarna władza i ustrój zahamował rozwój miasta.
    1939-45 r. - II wojna światowa. Forty Ostróg i Wysoką Skałę wykorzystano na Oflag VIII b - obóz jeniecki dla oficerów, później także dla szeregowych żołnierzy.
    8 V 1945 r. - Wkroczenie wojsk radzieckich do Srebrnej Góry.

 

 

HISTORIA SREBRNEJ GÓRY 1945-2004

    21 VI 1945 r. - Pierwszym polskim burmistrzem miasta został Jerzy Habus. Przybycie do miasta polskiej ludności. Konflikty, grabieże i dyskryminacja niemieckiej ludności.
    14 IV 1946 r. - Wysiedlenie niemieckiej ludności do Syke koło Bremy w zachodnich Niemczech W lipcu tego roku część Niemców wysiedlono do Kolonii i Brunszwiku.
    1949 r. - Zupełny regres gospodarczy i turystyczny miasteczka w wyniku którego odebrano miejscowości prawa miejskie.
    1965 r. - Harcerska akcja "Srebrna Góra" w znacznej mierze przyczyniła się zagospodarowania fortów i odnowy ruchu turystycznego.
    Lata 70-te - złoty okres turystyki w Srebrnej Górze i rozwoju całej okolicy. Dynamiczna rozbudowa infrastruktury i bazy noclegowej dla turystów.
    8 XI 1979 r. - Zawiązanie Towarzystwa Przyjaciół Srebrnej Góry.
    1982 r. - Próba odzyskania praw miejskich, niestety bez skutku.
    1989-2004 r. - działania na rzecz rozwoju atrakcji turystycznych i przywrócenia miana "Perły Gór Sowich" naszemu miastu.

 

 

HISTORIA GÓRNICTWA - WYDOBYCIE SREBRA I OŁOWIU

Pierwsze wzmianki o wydobyciu srebra pochodzą z XIII w. Mieszkańcy wsi Budzów zbierali galenit (rudę ołowiu w której znajduje się srebro)z powierzchni ziemi.

    1370 r. - Przybycie do Srebrnej Góry pierwszych górników pochodzących z Miśni i Złotego Stoku.
    1417 r. - Cystersi z klasztoru henrykowskiego wykupują tereny leśne wokół Srebrnej Góry.
    1419 r. - Cystersi dokupują za kwotę 270 marek tereny leśne od wsi Grodziszcze, aż do granicy z czeskim wówczas Kłodzkiem. Klauzula w dokumencie zaznacza, że klasztor posiada nie tylko to co na powierzchni, ale również to, co pod ziemią, co ewidentnie świadczy o zamiarze prowadzenia prac górniczych na tym terenie.
    1454 r. - Założenie pierwszego gwarectwa (spółki górniczej) przez Erazma Smelczera, Pawła ze Świebodzic oraz Mikkisa z Barda.
    1459 r. - Powstanie kolejnego gwarectwa założonego przez krakowskich kupców Tomasza Dresslera, Tomasza z Austrii, Bartłomieja z Kazimierza oraz Idziego i Krystiana.
    1527 r. - Założenie największego gwarectwa którego udziałowcami byli książęta ziębicko-oleśniccy Joachim, Henryk, Jan i Jerzy Podiebradowicze, książę legnicki Fryderyk II oraz wysocy dostojnicy kościelni, rycerze i kilkudziesięciu kupców. Pierwszy górmistrz: Georgr Moller z Miśni; Pierwszy nadszybowy: Paul Hoffman;
    XVI w. to absolutny rozkwit górnictwa w Srebrnej Górze, a co za tym idzie całej osady.
    1599 r. - Srebrną Górę i Złoty Stok kupuje za 15.000 talarów Joachim Fryderyk. Górnictwo na chwilę ożywa na nowo. Nowy właściciel wydał regulamin górniczy i założył nowe gwarectwo.
    I połowa XVII w. - brak inwestycji, zupełny upadek wydobycia srebra.
    1713 r.-Bracia Joachim Wilhelm i Gottfried Bernhard von Schanfferberg uzyskali od cesarza przywilej prowadzenia w Srebrnej Górze prac górniczych, które skończyły się niepowodzeniem.
    1733 r. - Ostatnie potwierdzenie przywilejów górniczych przez Karola VI Habsburga.
    1740 r. - Została tylko jedna czynna sztolnia.

 

W swoim Przewodniku po śląskich złożach cennych kruszców i metali ok. 1454 r. Antoni Wale podał, że przy drodze z Budzowa do Srebrnej Góry można odnaleźć grudki ołowiu i galenitu wielkości ziarnka grochu.

W XVI w. istniało 8 miejsc wydobycia ołowiu i dwie sztolnie gdzie wydobywano galenit. Złoża te były bardzo bogate w srebro. Zawartość srebra w 1 centarze galenitu (1 centar=52 kg) szacowano na 4-9 łutów srebra (1łut=15 g srebra). Rocznie wydobywano ok.4000 centarów surowej rudy, co daje min 246 kg srebra, a max 540 kg srebra rocznie.

W XVII w. wydobywano ok. 1.000 centarów rudy (ok. 50 ton/rok) z czego uzyskiwano ok. 30 kg srebra/rok, co dawało ok. 900 guldenów zysku.

W latach 1676-1740 wydobyto 36 ton rudy co dało tylko 3,5 kg srebra.

 

 

 

 

 

Twierdza Srebrna Góra – galerie